Wednesday, September 17, 2025

थोडा वेळ देता का वेळ

*थोडा वेळ देता का वेळ?*
_एक मुद्दा, एक विचार!_
_17 सप्टेंबर, बुधवार_
_लेखक - राजेश्वर शशिकला पांडुरंग शेळके, नाशिक._ 

*थोडा वेळ देता का वेळ?*

  *दुपारी चहाचा ब्रेक झाला होता. दोन मित्र कॅन्टीनच्या टेबलवर चहा पीत बसले होते. एक जरा तणावात दिसत होता. पहिल्याने विचारलं, "काय भाई, अजून सॅलरी झाली नाही त्याचं टेन्शन आहे का? दुसऱ्याने म्हटलं, “नाही रे, पैशांचा प्रॉब्लेम नाहीये, कारण मिसेसपण जॉब करते, मीपण जॉब करतो. भरपूर पैसा येतो महिन्याकाठी. प्रॉब्लेम वेगळाच आहे.” पहिल्याने विचारलं, “काय झालं मग.” दुसरा म्हणाला, “यार आमचं बाळ आमच्याकडे येत नाही. हात पसरले तरी येत नाही आणि बळजबरी घेतलं तर आमच्यासोबत हसत खेळत नाही.”*

 *ऐकणाराला हा जरा वेगळाच प्रॉब्लेम वाटला. त्याने म्हटलं, “मग कुणाबरोबर चांगलं खेळतं?” “आंटी सोबत.” “त्याची आंटी दिवसभर त्याच्याबरोबर असते का?” “अरे आंटी म्हणजे पाळणाघरातली आंटी.” “म्हणजे?”  “तुला तर माहीतच आहे ना, इथे शहरात जगणं किती अवघड आहे ते. आम्ही दोघेही नवरा-बायको जॉब करतो. आता लग्नापूर्वी इतकी छान छान स्वप्नं पाहिली होती म्हणजे जॉब करणं आलंच. तिलाही सकाळी लवकरच बाहेर पडावं लागतं; मलाही. मग आठ-नऊ महिन्याच्या बाळाला कोण सांभाळणार? ती काही त्याला सोबत घेऊन जाऊ शकत नाही. मग आम्ही त्याला दिवसभरासाठी पाळणाघरात ठेवतो. तिथे त्याला तीन वेळेस जेवण वगैरे मिळतं. कशाची कमी नाही. इतर लहान बाळांबरोबर खेळतंसुद्धा. दिवसभर छान राहतं. पण संध्याकाळी जेव्हा आम्ही त्याला घ्यायला जातो, तेव्हा ते आमच्याकडे येत नाही. खूप रडतं. सारखं आंटीकडे झेप घेतं. घरी आणलं की किरकिर करतं. काल ते इतकं रडलं की त्याला घरी आणू की नको असं आम्हाला झालं होतं. आता दिवसभर बाळाला एकट्याला घरीही ठेवू शकत नाही. बायकोला म्हटलं तू जॉब सोड, तर ती म्हणते पन्नास हजाराचा जॉब सोडू का? ऐकायला तयार नाही. मी जॉब सोडू शकत नाही. गावाकडून ना तिचे आईवडील इकडे येत, ना माझे. काय करावं डोकं काम करत नाही यार. लवकर बाळ जन्माला घालायचं नव्हतं पण होऊन गेलं ते, आणि आता ही डोकेदुखी!”*

      *लहान बाळाला माहेरी ठेवून दूर कुठेतरी बीएड करणारी मुलगी, दोन महिन्याच्या बाळाला सासू-सासऱ्यांच्या हवाली करून इंग्लिश मिडीयमच्या कुठल्याशा शाळेवर शिकवायला जाणारी मम्मी, जड अंत:करणाने पाळणाघरात बाळाला दिवसभर ठेवून तथाकथित जॉब करणारे मम्मी पप्पा, स्वतः खेड्यात राहून शहरात इतरांकडे मुलांना शिकायला ठेवणारे आईवडील, यांना जेव्हा त्यांची मुलंच नाकारतात,  इतरांना मम्मी 'पपा म्हणतात, आणि यांना काका काकू वगैरे म्हणतात, तेव्हा त्यांची वेदना काय म्हणत असेल बरं? त्यांच्यासाठीच कमावलेला पैसा त्यांना खायला उठत नसेल का?  शेवटी जगण्यातून आनंद वजा केला तर शिल्लक काय उरते? केवळ शून्य! म्हणून जेव्हा मुलांना आपला वेळ हवा आहे, तेव्हा त्यांना वेळच द्यायला हवा. कारण पैशाने केवळ सोयीसुविधा मिळतील, गमावलेली मुलं नाही!*

-

✒️
श्री. राजेश्वर शशिकला पांडुरंग शेळके, नाशिक.
9423542224

• सरांचे लेख नियमित मिळविण्यासाठी दुवा 
https://chat.whatsapp.com/BhEBKeTsXHsFqgKR8Ai8Dc

Wednesday, September 10, 2025

खरा शिक्षक कोण

*खरा शिक्षक कोण?*
_एक मुद्दा, एक विचार!_
_10 सप्टेंबर, बुधवार_
_लेखक - राजेश्वर शशिकला पांडुरंग शेळके, नाशिक._ 

*खरा शिक्षक कोण?*

    *खरा शिक्षक कोण? या अवघड प्रश्नाचे सोपे उत्तर अगोदरच देऊन टाकतो!  शाळा सोडून गेल्यानंतरही आयुष्यभर जो विद्यार्थ्यांच्या लक्षात राहील, तो खरा शिक्षक. 'आमचे सर!' किंवा 'आमच्या मॅडम!' असे म्हटल्याबरोबर ज्यांचा चेहरा आपल्या डोळ्यांसमोर सर्वप्रथम येतो ते ‘खरे’ शिक्षक!  बाकीचे नुसते शिक्षक. माझ्या छोट्याशा कारकिर्दीत मला आढळलेले शिक्षकांचे सहा प्रकार पुढील प्रमाणे. आपण शिक्षक असाल तर यात कुठे बसता ते शोधा. विद्यार्थी असाल तर आठवा.*

*1. नवीन शिक्षक!*
*नवं रक्त असतं, उत्साह फार, पण नॉलेज कमी, सगळं कॉपी पेस्ट! घे गाईड, सांग समजून. मार रट्टा. शिवाय जुण्यांची कामं ऐका. शिंगरू ओझ्यानेच मरण्याची शक्यता जास्त. शिकवणं बोंबललं.*

*2. मॉडेल शिक्षक!*
*इतकं नटतील की त्याला माप नाही, सर मॅडम एक समान. मुली सरांवर फिदा, मुलं मॅडमवर फिदा!! तिसरं लिहीत नाही. मग मुलांनी शिकायचं की मेकप बघायचा? की फ्लर्ट करायचं?*

*3. हास्य शिक्षक!*
*इतकं हसवतील की शिकवण्याचं राहूनच जाईल. मुलं डोक्यावर घेतील पण मुख्याध्यापक? आणि इतर शिक्षक? त्यांच्या नजरेतून उतरतील. कारण, परीक्षा डोक्यावर आली तरी अभ्यासक्रम अपूर्णच. त्याचं काय?*

*4. कठोर शिक्षक!*
*असं म्हटलं जातं की यांच्यामुळे शाळेची शिस्त टिकून आहे. पण, ‘दिसला पोरगा की काढ ठोकून!’ ही मानसिकता. त्याची साधी चौकशी नाही, की समजून घेणं नाही. चुकीला माफी तर नाहीच. मग 'मारकुट्या' नाव नाही पडलं तर काय कमावलं?*

*5. अनुभवी शिक्षक!*
*पोक्त म्हणूया. बाकीच्यांचे वय तेवढी तर यांची कारकीर्द! मुलं सोडा, त्यांच्या बापांनाही यांनी शिकवलेलं असतं! तसं ते बोलूनही दाखवतात. पण एक प्रकारची कामात शिथिलता. ‘आपले काय?  थोडे राहिले’  ही मानसिकता. नवं तंत्रज्ञान शिकण्यातला पराकोटीचा आळस. ‘फेक तिकडं!’ ही भूमिका. ‘करत नाही म्हणून सांग त्याला!’ ही गुर्मी. मग कसं जुळवून घेणार नव्या पिढीशी? यांना मुलांची घेणं देणं नाही, मग मुलांनाही यांच्याशी घेणं देणं नसतं!*

  *बाकी काही असो. शिक्षणाचा महामेरू आजही सहाव्या प्रकारातल्या 'धडपडया शिक्षकांनी' पेलून धरलेला आहे. त्यांच्यात वरील सर्व प्रकार चिमूटभर असू शकतात; पण कोणत्या प्रकारात किती अडकायचं याच भान त्यांना असतं. मुलांसाठी जीवाचे रान करणाऱ्या, स्वतःचं आयुष्य उधळून देणाऱ्या, खिशाला चाप पडला तरी मागे न हटणाऱ्या आणि ‘माझा प्रत्येक विद्यार्थी घडलाच पाहिजे!’ या ध्येयाने पछाडलेल्या ध्येयवेड्या अशा शिक्षकांमुळेच शिक्षणक्षेत्राच्या कपाळावरचा पावित्र्याचा मंगल तिलक शोभून आणि टिकून आहे. आणि जोपर्यंत ही धडपडी मंडळी शिक्षण क्षेत्रात येत राहतील, तोपर्यंत शिक्षण हाच प्रत्येकाचा तिसरा डोळा राहील!*

-

✒️
श्री. राजेश्वर शशिकला पांडुरंग शेळके, नाशिक.
9423542224

• सरांचे लेख नियमित मिळविण्यासाठी दुवा 
https://chat.whatsapp.com/BhEBKeTsXHsFqgKR8Ai8Dc

Wednesday, September 3, 2025

आनंदाचा टिळा

*आनंदाचा टिळा*
_एक मुद्दा, एक विचार!_
_03 सप्टेंबर, बुधवार_
_लेखक - राजेश्वर शशिकला पांडुरंग शेळके, नाशिक._ 

▪️
*आनंदाचा टिळा* 

        *उत्साहाने अगदी ओसंडून वाहणारी काही माणसं असतात. त्यांना कधीही पहा, नेहमी टवटवीत असतात. चेहऱ्यावर मस्तसं स्मित असतं. कोणतीही नवी कल्पना मांडा, ती ऐकायला ही माणसं सर्वांच्या पुढे! काहीही काम सांगा, जबाबदारी घ्यायला सगळ्यांच्या अगोदर! निम्मं काम एकट्याच्या जीवावर ओढण्याची यांची हिंमत आणि तयारी असते. कोणताही विषय काढा, यांची त्याच्यावर पीएचडी ठरलेली! अनुभवांचं, किश्श्यांचं भांडार म्हणजे अशी माणसं. बोलतील तर असं की मैफल सजलीच पाहिजे!*

     *देवाने त्यांना खास सवडीने बनवलेलं असतं. साबणावर शाम्पू फ्री देतात ना, तसंच देवाने त्यांना श्वासांसोबत उत्साह फ्री दिलेला असतो! त्यांच्या चेहऱ्यावर असे काही तेज असते की बघणाऱ्याला प्रश्न पडावा, “कौनसी चक्की का आटा खाते हो भाई?”*

        *ही माणसं जिथे कुठे असतील तिथे स्वर्ग निर्माण करतील. त्यांचं नुसतं उपस्थित असणं म्हणजे आनंदाचा अभिषेक! पावसाआधीचा गारवा! त्यांचे शब्दही इतके प्रभावी असतात की मरगळलेल्या मनालाही क्षणात जगण्याची उभारी मिळावी. जगण्यासाठी बुद्धिमत्ता लागत नाही, तर आनंद लागतो! हा आनंद या माणसांकडे असतो.*
 
       *उत्साही माणसं श्रीमंत असलीच पाहिजेत असा काही दंडक नाही. श्रीमंत माणूस उत्साही असेलच असंही नाही. उत्साही असण्याची प्रतवारीच वेगळी आहे. या माणसांचे संसार पहा. फार उत्साहाने त्यांनी त्यांचा संसार फुलवलेला असतो. त्यांचं घर छोटेखानी असलं तरी त्यांनी असं सजवलेलं असतं की बंगल्यावाल्याला भारी! या उत्साहाच्या बळावरच ही माणसं लढत असतात. ती प्रत्येक वेळेला जिंकतातच असं नाही; परंतु हारल्यावर पुन्हा उठून लढण्याची हिंमत आणि उत्साह त्यांच्यात जितका असतो तितका इतरांमध्ये नसतो.*

     *या ग्रेट लोकांना खिंडीत गाठण्यासाठी देव त्यांना मुद्दाम निरुत्साही माणसांमध्ये टाकतो! त्यांच्या भोवती मुद्दाम आळशी, काही करण्याची हिंमत नसलेली, उमेद नसलेली, कायम नकारात्मक विचार करणारी माणसे टाकतो. पण पूर आलेली नदी जसं तिच्यासोबत ओलं सुकं सगळं वाहून नेते तसंच ही उत्साही माणसंही आपल्यासोबत असलेल्यांना पुढे रेटून घेऊन जातात. अशी कितीतरी निरुत्साही माणसं, त्यांच्या नोकऱ्या, त्यांच्या जागा ह्या केवळ त्यांच्यासोबत असलेल्या उत्साही माणसांच्या बळावर टिकून आहेत. हे काम करतात, ते श्रेय घेतात! उत्साही माणसं तिथून वजा केली, की बाकीची मंडळी भुईसपाट झालीच म्हणून समजा!*
 
     *आपण या उत्साही माणसांना जपलं पाहिजे. कारण त्यांचा उत्साह मावळला की अवेळी सूर्य झाकोळल्यासारखं वातावरण तयार होतं. लोहचुंबकाच्या सानिध्यात आलेल्या लोखंडामध्येही जसा काही काळ का होईना, लोहचुंबकाचा गुण उतरतो, तसाच आपल्या सानिध्यात असलेल्या एखाद्या उत्साही माणसाकडून थोडासा उत्साह उसना घेऊन हा आनंदाचा टिळा आपल्याही कपाळी लावला तर काय हरकत आहे?* 
-

✒️
श्री. राजेश्वर शशिकला पांडुरंग शेळके, नाशिक.
9423542224

• सरांचे लेख नियमित मिळविण्यासाठी दुवा 
https://chat.whatsapp.com/BhEBKeTsXHsFqgKR8Ai8Dc

वास्तांगुणाहूंया!

🔳 *वास्तांगुणाहूंया!* _एक मुद्दा, एक विचार!_ *५ ऑगस्ट २०२६, बुधवार* लेखक - राजेश्वर शशिकला पांडुरंग शेळके,  ▪️ *वास्तांगुणाहूंय...