◾
*पूजा म्हणजे नेमकं काय?*
_एक मुद्दा, एक विचार!_
_22 ऑक्टोबर, बुधवार_
_लेखक - राजेश्वर शशिकला पांडुरंग शेळके, नाशिक._
▪️
*पूजा म्हणजे नेमकं काय?*🤔
*पूजा हा भारतीय संस्कृतीतील एक महत्वाचा विधी आहे. सणावाराला पूजा हवीच! लक्ष्मीपूजनाशिवाय आपण दिवाळीची कल्पनाही करू शकत नाही. पण पूजा म्हणजे नेमकं काय? असं विचारलं तर तुम्ही म्हणाल, पूजा म्हणजे पूजा! दुसरं काय?*
*एका सोप्या प्रश्नाच्या आधाराने जाऊया. खनिज (मिनरल) म्हणजे काय? तर ‘जे खाणीमधून मिळतं ते खनिज.’ यातला शेवटचा ‘ज’ म्हणजे जन्मलेला. ज्याचा जन्म किंवा उत्पत्ती खाणीत झाली ते खनिज. प्राण्यापासून उत्पन्न झालेली किंवा मिळालेली उत्पादनं म्हणजे प्राणिज. अगदी तसंच ‘पूर्णत्वामधून जन्मलेली कृती म्हणजे पूजा!’*
*खरी पूजा तेव्हाच होते, किंवा केली जाते जेव्हा आपल्या आनंदात, सुखात, उत्साहात, संकल्पात, इच्छेत, कार्यात... कशातही 'पूर्णत्व' लाभल्याची भावना आपल्या मनात येते. त्याशिवाय केलेली पूजा म्हणजे केवळ दिखावा आहे; बाकी काही नाही! ‘मला हे मिळू दे, मला ते मिळू दे’ अशी ‘मागण्यासाठी’ केलेली पूजा देवाला तरी पोहचत असेल का? पूजेच्या दिवशी किंवा वेळीही इतरांवर ओरडणं, खेकसणं हे त्याला आवडत असेल का? ‘मन भरलेलं असणं’ म्हणजे पूर्णत्व! आणि देवाकडून काहीच नको असताना त्याची मांडलेली पूजा ही खरी पूजा!*
*आता आणखी एक सोपा प्रश्न. आपण पूजा करतो म्हणजे नेमकं काय करतो?? तुम्ही म्हणाल सोपं आहे; देव्हारा सजवतो, आरास मांडतो, पंचामृत आणतो, मंत्र म्हणतो, नैवेद्य दाखवतो, आरती म्हणतो, प्रसाद वाटतो!*
*प्रसिद्ध तत्त्ववेत्ते श्री श्री रविशंकर यांनी या प्रश्नाचे अतिशय छान उत्तर दिले आहे. ते म्हणतात, आपण पूजा करतो म्हणजे दुसरं तिसरं काही करत नाही तर चक्क नक्कल करतो! कुणाची? तर प्रत्यक्ष देवाची! निसर्गाची! तुम्ही म्हणाल, कशी? तर हे पहा- सूर्य-चंद्र घेऊन निसर्गदेव रोज आपली आरती करत असतो, आपण इतकासा दिवा घेऊन त्याला ओवाळतो! त्याने आपल्यासाठी मोठमोठे जलाशय दिले, नद्या वाहत्या केल्या, पाऊस दिला; आपण त्याला ‘जल समर्पयामिss!’ म्हणत लोटाभर पाणी दाखवतो. त्याने आपल्यासाठी ठायी-ठायी अन्न निर्माण केलं, आपण चार बोटांच्या चिपट्यावर बसेल इतका नैवेद्य त्याला दाखवतो. त्याने आपल्याला वाऱ्याचं, पानांचं, पावसाच्या थेंबांचं संगीत दिलं, आपण त्याच्यासमोर कॅसेट वाजवतो! त्याने निर्माण केलेल्या पक्ष्यांच्या आवाजाची नक्कल करून आपण बोलायला शिकलो; आणि आपण त्याच्यासमोर कानठळ्या बसवणाऱ्या आवाजात मंत्रजाप करतो! त्याने ओल्या मातीचा सुगंध दिला, आपण धूप-अगरबत्ती लावतो! आपण वेगळं काय करतो?देव खरंच जर आपला हा खटाटोप पाहत असेल तर गालातल्या गालात किती हसत असेल, नाही? म्हणून पूजेचा खरा अर्थ आहे, आहे त्या परिस्थितीत मन शांत ठेवणं, देवाप्रति, निसर्गाप्रति कृतज्ञता जपणं, ती व्यक्त करणं आणि त्याला धन्यवाद देणं! असं पूजन घरोघरी होवो या सदिच्छा आणि खूप खूप शुभेच्छा!*
✒️
श्री. राजेश्वर शशिकला पांडुरंग शेळके, नाशिक.
9423542224
• सरांचे लेख नियमित मिळविण्यासाठी दुवा
https://chat.whatsapp.com/EsoZ5SCsVxZJfbJ48x3ejJ?mode=ems_copy_t
